Wstęp
Pasja to jedno z najpotężniejszych doświadczeń, jakie mogą spotkać człowieka. Psychologia i psychoterapia od lat badają, w jaki sposób pasja wpływa na nasze życie emocjonalne, stosunek do ciała, obraz siebie i zdolność do pokonywania trudności. Pasja nie jest luksusem, lecz jednym z fundamentów zdrowia psychicznego. To ona pozwala człowiekowi przetrwać najcięższe chwile, zakochać się w życiu na nowo i spojrzeć na siebie z czułością.
Taniec, a zwłaszcza flamenco, jest szczególną formą pasji, ponieważ łączy ciało, emocje i sztukę. To nie tylko ruch, ale sposób komunikacji, który działa poza słowami. Taniec od wieków pojawia się w literaturze, malarstwie, muzyce i filozofii, stając się symbolem siły, wolności i piękna.
W moim osobistym doświadczeniu taniec flamenco stał się nie tylko pasją, ale też formą terapii. Kiedy codzienność przytłaczała, a trudne emocje wydawały się nie do uniesienia, wejście w rytm, gest dłoni, uniesiona głowa i stukot obcasów pozwalały odnaleźć siebie. Flamenco jest jak dialog z własnym ciałem i duszą. Dzięki niemu zrozumiałam, że pasja potrafi zmieniać życie i że każdy z nas może znaleźć w niej oparcie.
Pasja jako psychoterapia życia codziennego
Z perspektywy psychoterapii pasja pełni rolę bezpiecznej bazy, o której pisał John Bowlby w teorii przywiązania. Człowiek, który ma coś, co go pochłania, znajduje oparcie, z którego może wyruszać w świat i do którego może powracać. Pasja tworzy przestrzeń, w której czujemy się zakorzenieni i bezpieczni.
Psychologia pozytywna, zapoczątkowana przez Martina Seligmana, wskazuje, że działania w stanie przepływu prowadzą do wzrostu poczucia szczęścia i sensu. Mihály Csíkszentmihályi, badając zjawisko flow, udowodnił, że pełne zanurzenie w pasji pozwala oderwać się od codziennych trosk i doświadczyć czegoś na kształt transcendencji. Neurobiologia potwierdza te obserwacje. Podczas angażowania się w pasję wydzielają się dopamina i serotonina, które poprawiają nastrój i motywację. Aktywuje się kora przedczołowa odpowiedzialna za twórczość i planowanie. Ciało migdałowate, będące centrum emocji, uczy się regulacji.
Dlatego ludzie z pasją łatwiej radzą sobie z kryzysami, a ich odporność psychiczna rośnie. Pasja staje się nie tylko rozrywką, ale też narzędziem przetrwania.
Taniec jako język ciała i duszy
Taniec towarzyszy ludzkości od zarania dziejów. W kulturach pierwotnych był częścią rytuałów, modlitw i świąt. W starożytnych Grecji i Rzymie taniec łączył się z kultem bogów, był obecny w teatrach i ceremoniach. W średniowieczu stanowił element życia dworskiego i ludowego, a w renesansie rozkwitł jako forma sztuki i społecznego spotkania.
Psychoterapia tańcem, znana jako Dance Movement Therapy, pokazuje, że ruch jest sposobem na uwolnienie emocji ukrytych w ciele. Ciało pamięta to, co przeżyliśmy. Taniec staje się więc narzędziem powrotu do siebie. W praktyce terapeutycznej często widzimy, jak osoby po doświadczeniach traumatycznych uczą się poprzez taniec na nowo czuć swoje ciało i ufać mu.
Flamenco jest szczególnym rodzajem tańca, ponieważ łączy w sobie dumę, ekspresję i siłę. To taniec, który nie udaje i nie maskuje. Jego rdzeniem jest autentyczność. Ręce unoszą się w geście wolności, krok jest mocny, głowa uniesiona. W flamenco nie liczy się doskonałość techniczna, lecz prawda emocjonalna. Kiedy tańczę, czuję, że moje ciało staje się językiem, którym przemawia dusza.
Taniec w sztuce i literaturze
Od wieków taniec inspirował artystów. Na malowidłach naskalnych widzimy postacie w ruchu, które uczestniczą w rytualnych tańcach. W renesansie taniec stał się tematem obrazów przedstawiających świętowanie i radość wspólnoty. W epoce impresjonizmu Edgar Degas uwiecznił baletnice, które stały się symbolem piękna i wysiłku. Jego obrazy pokazują nie tylko estetykę, ale też ciężką pracę, pot i determinację.
Literatura także pełna jest odniesień do tańca. Federico García Lorca pisał o duende, wewnętrznej sile i ogniu, który musi być obecny w prawdziwej sztuce. Duende nie jest czymś łatwym ani wygodnym. To moc, która pojawia się, gdy artysta dotyka granic własnych możliwości i prawdy. W flamenco duende jest tym, co sprawia, że taniec nie jest tylko ruchem, ale aktem duchowym.
W poezji taniec staje się metaforą życia, wolności i miłości. Rainer Maria Rilke pisał o ruchu, który otwiera człowieka na świat. W literaturze współczesnej taniec bywa opisywany jako przestrzeń, w której człowiek odzyskuje siebie.
Refleksyjne cytaty
Kamand Kojouri napisała:
„We dance to seduce ourselves. To fall in love with ourselves. When we dance with another we manifest the very thing we love about ourselves so that they may see it and love us too.”
Tłumaczenie na polski:
„Tańczymy, aby uwieść samych siebie. Aby zakochać się w sobie. Kiedy tańczymy z inną osobą, manifestujemy dokładnie to, co w sobie kochamy, aby mogła to zobaczyć i pokochać także ona.”
John Dryden zauważył:
„Dancing is the loftiest, the most moving, the most beautiful of the arts, because it is no mere translation or abstraction from life, it is life itself.”
Tłumaczenie na polski:
„Taniec jest najwznioślejszą, najbardziej poruszającą i najpiękniejszą ze sztuk, ponieważ nie jest jedynie tłumaczeniem ani abstrakcją życia, lecz samym życiem.”
Federico García Lorca podkreślał:
„El duende no llega si no ve posibilidad de muerte, si no sabe que tiene que rondar su casa, si no está seguro de destruir la geometría del canto, de romper con su ritmo propio, si no sabe que va a morder y a ser mordido por el mismo tiempo.”
Tłumaczenie na polski:
„Duende nie przychodzi, jeśli nie widzi możliwości śmierci, jeśli nie wie, że musi krążyć wokół domu, jeśli nie jest pewny, że zniszczy geometrię pieśni, że złamie jej własny rytm, jeśli nie wie, że będzie kąsać i zostanie ukąszony przez sam czas.”
Muzyka flamenco jako poezja życia
Flamenco to nie tylko taniec, ale także muzyka, która przenika ciało i duszę. Jednym z najważniejszych artystów był Camarón de la Isla. Jego utwór „La Leyenda del Tiempo” stał się manifestem nowoczesnego flamenco.
Fragment oryginalny:
El sueño va sobre el tiempo
Flotando como un velero
Nadie puede abrir semillas
En el corazón del sueño
Tłumaczenie na polski:
Marzenie płynie ponad czasem
Unosi się jak żaglowiec
Nikt nie może otworzyć ziaren
W sercu marzenia
Te słowa opisują flamenco jako doświadczenie poza czasem, coś, co wykracza poza codzienność. To metafora pasji, która pozwala żyć głębiej.
Pasja a stosunek do ciała
Współczesny człowiek często traktuje ciało instrumentalnie lub krytycznie. Pasja, a zwłaszcza taniec, pozwala zmienić ten stosunek. W flamenco ciało nie jest obiektem oceny, ale narzędziem ekspresji. Taniec uczy akceptacji ciała, jego ograniczeń i możliwości.
Badania wskazują, że osoby tańczące regularnie mają lepszy obraz ciała i mniejsze ryzyko zaburzeń odżywiania. Taniec pozwala poczuć ciało jako źródło siły i piękna. W psychoterapii często widzimy, że osoby, które odkrywają pasję, zaczynają traktować swoje ciało z większą troską i miłością.
Pasja a odporność psychiczna
Resilience, czyli odporność psychiczna, to zdolność do radzenia sobie z przeciwnościami. Pasja odgrywa tu kluczową rolę. Człowiek, który ma coś, co kocha, lepiej znosi stres, szybciej wraca do równowagi po traumie, rzadziej doświadcza bezradności.
Taniec flamenco jest tego przykładem. Rytm, ruch, gesty pozwalają wyrzucić z siebie napięcie i odzyskać energię. To doświadczenie katharsis, które wzmacnia i oczyszcza. W moim własnym życiu flamenco stało się takim momentem oczyszczenia. Kiedy codzienność była trudna, taniec pozwalał mi odzyskać poczucie siły i wolności.
Zakończenie
Pasja jest jednym z największych darów, jakie możemy dać sobie samym. Psychologia i psychoterapia potwierdzają, że pasja wzmacnia odporność, pomaga regulować emocje, poprawia obraz ciała i daje poczucie sensu. Sztuka pokazuje, że pasja jest inspiracją i źródłem piękna.
Taniec flamenco jest dla mnie drogą do siebie. To dzięki niemu uczę się akceptacji ciała, wyrażania emocji i zakochania w życiu. Pasja nie wymaga bogactwa. Wymaga tylko czasu, zaangażowania i miłości. To właśnie ona pozwala nam przetrwać i uczynić życie pełnym.
Bibliografia
Csíkszentmihályi, M. Flow. Psychologia optymalnego doświadczenia. Warszawa 2021
Seligman, M. Prawdziwe szczęście. Psychologia pozytywna a urzeczywistnienie naszych możliwości trwałego spełnienia. Warszawa 2011
Bowlby, J. Attachment and Loss. London 1969
Lorca, F. G. Teoria i gra duende. Madryt 1933
Degas, E. Obrazy baletnic. Kolekcje muzealne Musée d’Orsay
Rilke, R. M. Poezje wybrane. Warszawa 1987
Kojouri, K. Cytaty o tańcu. Goodreads
Dryden, J. Cytaty o tańcu. Azquotes
Camarón de la Isla. La Leyenda del Tiempo. Hispavox 1979
Wszystkie prawa zastrzeżone.
Lunaria Atelier 
Dodaj komentarz